Neus van de hond deel 1

We hebben inmiddels het klinische gedeelte van het oog van de hond gehad , Klik hier voor deel 1, klik hier voor deel 2 , om de psychologie van de hond goed te begrijpen hebben we alle zintuigen nodig. Dus in dit eerste deel gaan we het hebben over de neus van de hond, het belangrijkste zintuig.

Begrippen:

Omdat niet iedereen bekend is met anatomie hieronder eerst een begrippenlijstje van de begrippen die in dit deel besproken worden:

Leertje: het haarloze deel aan het eind van de hondensnuit of de dop van de hondenneus.
geurmolecuul: in water oplosbare chemische stof
Neusschelpen: benig gedeelte in de neus wat is bedekt met sponsachtig vlies. Daar bevinden zich ook de zenuwen die de informatie naar de hersenen overbrengen.
orgaan van Jacobson: = het vomero-nasale orgaan, pannenkoekachtige plooi die voorzien is van speciale receptoren, vlak boven het gehemelte met buisjes die zowel in de neus als in de mond uitkomen. Verder is dit orgaan goed doorbloed en voorzien van enorm veel zenuwcellen.
bulbus olfactorius: speciaal gebied in de hondenhersenen die tot taak heeft de informatie van de receptoren van het orgaan van jacobson te verwerken
Feromonen: geurige chemische stoffen die door alle zoogdieren (maar ook ontdekt bij heel veel niet zoogdieren) worden afgescheiden en die informatie bevatten over hoe een dier of mens zich voelt, wat ze eten etc.
Limbisch systeem: Een gedeelte van de hersenen dat bij alle gewervelde dieren (inclusief mensen) aanwezig is.

Simplistisch het limbische systeem

Reukzin

De neus is bij de hond het belangrijkste onderdeel om informatie naar de hersenen te sturen. We moeten de reukzin van de hond begrijpen om de wereld van de hond te kunnen ervaren.

Weetjes:

Reukcentrum van mensen is 1.5 gram
Reukcentrum van een hond is 6 gram. Dat zou betekenen dat het 4x groter is dan het reukcentrum in de hersenen van mensen.
Echter hondenhersenen zijn maar 1/10 van de mensenhersenen. Dat betekend dus dat in plaats van dat het reukcentrum 4x groter is dan dat van mensen in verhouding tot de grootte van de hersenen 40x groter is dan bij mensen.

Honden kunnen geuren duizend tot tienduizend keer beter herkennen dan mensen.
De hondenneus is speciaal ontworpen voor het waarnemen van zeer zwakke geuren

Even voor de beeldvorming:

Wij ruiken erwtensoep als dat wordt gekookt.

Wat ruikt de hond?
Als er erwten van diverse boeren zij gebruikt kan hij alle verschillende erwten onderscheiden
wortel
aardappel
knolselderij
Kortom alle ingredienten die worden gebruikt om de erwtensoep te maken die ruikt de hond allemaal apart.

Neusschelpen:

Bij de mens 7cm2
Bij de hond uitgevouwen 400 cm2

Bij de hond zit er echter wel wat variatie in, een lange brede neus heeft een groter oppervlak neusschelp dan een korte platte snuit.

Leertje:

Meestal is het leertje vochtig. Dit wordt veroorzaakt door de talrijke slijmklieren die in het leertje zitten. De functie van het vocht (slijm) op het leertje:

  • Neus koelhouden
  • Geurmoleculen verzamelen

Het vocht op het leertje werkt als lijm voor de geurmoleculen. Als het leertje niet vochtig genoeg is likt de hond er regelmatig over om de neus vochtig te maken.

Geur

Een hond is actief in het opvangen van geur. Bij ons mensen kan het zijn dat we ergens lopen en dat de geur die wij wel kunnen onderscheiden plotseling onze neus binnendrijft (iemand die pannenkoeken aan het bakken is, een cake die staat af te koelen). Dat gebeurt bij de hond nooit “per ongeluk”. Een hond is een hele dag bezig met geuren op te pikken uit de omgeving en hij doet dit ook actief.
De neusgaten van de hond kunnen onafhankelijk van elkaar bewegen. OP die manier kunnen ze prima de richting bepalen van waar de geur komt.
Tijdens het “oppikken” van de geur stopt de actieve normale ademhaling. Een hond zal door de dag heen dus afwisselend stoppen met ademhalen om te snuffelen en gewoon ademhalen.

Bij het oppikken van de geur (en dus het onderbreken van de gewone ademhaling) worden de geurmoleculen die worden opgepikt korte tijd opgeslagen in het bovenste deel van de neus. Dit is een klein afgescheiden deel van de neus zodat bij normale ademhaling de geurmoleculen niet direct weer worden weggeblazen.

simplistische voorstelling van hoe het binnenin de neus gaat

Natuurlijk stopt de geurmolecuul niet in de neus maar wordt verder verwerkt.
Hieronder de weg die een geurmolecuul aflegt tot waar hij verwerkt wordt.

Warm weer

Een hond kan maar op enkele manieren zijn warmte kwijt tijdens warm weer, de belangrijkste daarvan is hijgen. Echter tijdens het hijgen kan hij niet actief geur opvangen. Het vermogen om geuren te analyseren wordt daarmee eigenlijk uitgezet. De resultaten van een speurhond bij warm weer nemen dan ook af met 40%

Nawoord

Dit was even in vogelvlucht hoe de neus van de hond werkt vanaf het moment dat hij geur opvangt tot het moment dat het in de hersenen beland. Maar dit is uiteraard niet het enige wat ik kan vertellen over de hondenneus. Er is nog echt heeeeeeel veel meer. Maar om te zorgen dat het ook een beetje duidelijk en begrijpelijk blijft deel ik ook de neus op in verschillende delen. En dus……

wordt vervolgd

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *