Middellandse zeeziektes

Een spannend item voor mensen die dit niet kennen en het zorgt
voor soms toch behoorlijk wat onrust voor mensen die twijfelen of ze
wel een spaans hondje moeten nemen.
Om even heel kort te gaan, als Leishmania de sluipendste van allemaal
op tijd wordt ontdekt dan kan de hond er heel goed oud mee worden.
Ze krijgen dan een behandeling en vervolgens hebben ze dagelijks een pilletje
nodig.
De kans dat een hond echter kanker krijgt is vele malen groter dan dat de hond
leishmania krijgt. Het lijkt dus allemaal spannender als dat het is maar het is
voor degene die het overkomt voornamelijk heel vervelend en natuurlijk
ongewenst.

Hondenopvang de Pannehoeve is zich heel erg bewust van het
gevaar wat met name honden lopen die uit het Middellandse zee-
gebied komen. Er zijn een aantal mediterane ziektes die honden
vanuit Nederland niet hebben. Het is dan ook belangrijk dat honden
boven een jaar getest worden op deze ziektes, en eigenlijk al boven
de 7 maanden.
Hondenopvang de pannehoeve laat de honden die boven deze leeftijd
zijn en mee komen naar Nederland ook testen.

De test is echter geen garantie dat de hond ook echt geen drager is
van bijvoorbeeld Leishmania. Het kan tot 7 jaar duren voor een hond
daadwerkelijk ziek wordt van de leishmania indien hij drager is.
Met de beste test van de wereld is niet te zien dat de hond drager
is van de ziekte. Ook bij honden onder de 7 maanden is het niet te zien
of de hond al dan geen drager is.

Leishmania bij de hond (Leishmaniose)

Samenvatting Leishmania
Leishmania is een ziekte die door zandvliegjes wordt overgebracht en (nog) alleen
maar rondom de Middellandse Zee en zuidelijker voorkomt. Het is een ziekte waar
een hond meestal niet meer vanaf komt maar goed te behandelen is met o.a.
Allopurinol. Preventie is gebaseerd op voorkomen van steken door zandvliegjes
en dat kan bijv. met behulp van de Scalibor tekenband.

Wat is Leishmaniasis?

Leishmania bij de hond wordt veroorzaakt door de eencellig parasiet (protozo)
Leishmania Donovani. Deze parasiet wordt overgebracht door de zandvlieg,
die voorkomt in landen rond de Middellandse Zee. De parasiet nestelt zich in
de rode bloedcellen van de hond en richt deze te gronde De zandvlieg die
de Leishmania protozo bevat, houdt zich overdag verscholen, maar rond
zonsondergang komen zij te voorschijn. De hond wordt gebeten en de
Leishmania komt in het bloed van de hond terecht. De zandvlieg komt nog
niet in Nederland voor. Echter; gezien de toename van vroeger (sub)tropische
aandoeningen zoals hartworm en Babesiose, is het zeer waarschijnlijk dat dat
niet al te lang op zich zal laten wachten. Het probleem van de aandoening is
dat het ziektebeeld en het verloop van hond tot hond zeer kan verschillen.
Sommige honden krijgen de ziekte heel kort na de infectie, bij anderen is het
hun hele leven aanwezig, zonder ooit klachten te hebben. De parasiet kan
zich inkapselen in milt lever, maar ook in beenmerg en/of lymfeklieren. Op
zo’n moment is de ziekte dan ook niet aan te tonen door een test. Maanden
tot jaren later kan de ziekte “wakker ” worden en gaat de hond pas
symptomen vertonen. Of en wanneer de ziekte actief wordt hangt af
van de individuele afweer van de hond. Alle honden in het Middellandse
Zeegebied worden vroeg in hun leven door de zandvlieg gestoken en
zullen afweerstoffen bij zich dragen. De ziekte kan dan na enkele weken
tot jaren (zeven jaar of langer) tot uiting komen. Het treft dan vooral
honden met een zeer laag immuunsysteem. Ook al is de hond getest
en negatief bevonden is, wil dat niet zeggen dat de hond niet jaren
later – tot 7 jaar – alsnog de ziekte kan krijgen.

Wat zijn de symptomen van een hond met Leishmania?

Leishmaniose is een van de moeilijkste ziektes om te herkennen aan
de hand van symptomen omdat het zo’n divers ziektebeeld kan hebben.
Bovendien kan de hond drager zijn (positief) zonder ooit ziek te worden.
Afhankelijk van de organen die aangetast zijn door de parasiet en het
stadium van de ziekte, kunnen er verschillende ziekteverschijnselen optreden:

Algehele toestand van de hond:
  • Geleidelijke toenemende lusteloosheid
  • Gewichtsverlies ondanks dat hij goed eet of zelfs veel meer eten krijgt.
  • Bewegingsproblemen-gewrichtsklachten.
  • Koorts
  • Slaapzucht
  • Bloedarmoede (bleke slijmvliezen)
  • Lymfeklieren vergroot, vooral in hals- en knieholte
Huidklachten:
  • Droge schilferige huid en wondjes die slecht/niet genezen
  • Kale plekken: oren, de neus/rond de ogen + symmetrischekaalheid op lichaam en/of hoofd
  • Roze ooglidranden en-of rond de neus en kale plekjes achterop de oren
  • Korsten en kloven aan neusspiegel en voetzooltjes en zweren op de huid en in de slijmvliezen
  • Rode geïrriteerde huid / blauwe plekken
Bloed:
  • Totaal eiwitten: vrijwel altijd verhoogd
  • Albuminegehalte: vaak verlaagd
  • Hematocriet waarde: vaak verlaagd
  • Leukocyten: meestal normaal
  • Nierinsufficiëntie (grootste doodsoorzaak van Leishmaniose)
  • Leverschade
Overige:
  • Droge neus / neusbloedingen/
  • Chronische oogontstekingen
  • Diarree, soms constant en soms wisselend
  • Afwijkingen aan de nagels, snelgroeiend of erg dik/hard

Hoe wordt de diagnose Leishmania gesteld?

De diagnose is nogal een lastig vanwege de verschillende uitingsvormen. Daarnaast bestaan er meerdere testen voor Leishmaniose die op verschillende momenten of gecombineerd kunnen worden toegepast. Wordt er negatief getest maar blijven de klachten dan is het aan te raden nog eens te testen.

  • PCR; (Polymerase Chain Reaction) spoort DNA-ketens van de parasiet op. Een hond die drager is maar niet ziek, kan zo ontdekt worden omdat de PCR-test redelijk zeker kan vaststellen of de hond positief of negatief is. (Voor verdachte honden zónder symptomen).
  • IFI; (Immuno Fluorescentie afweerstoffentest) is een nuttige test.Deze test geeft de hoeveelheid afweerstoffen tegen de parasiet aan. (Voor honden met één of meerdere symptomen aangeraden)
  • ELISA; Deze test biedt een betrouwbaarheid van 80-100%, maar kan in de vroege fase van de ziekte vals negatieve uitslagen geven. Bij twijfel: na een aantal weken hertesten.
  • DAT; (Direct Agglutination Test) is een test op antilichamen in het bloed en kan – net als de Elisa – in een beginstadium vals negatieve uitslagen geven.

Wat is de behandeling van Leishmaniose?

In principe is de hond goed te behandelen, mits tijdig ontdekt. Nadat de hond positief getest is, wordt gestart met de tablettenkuur van Allopurinol®, dat de symptomen doet verminderen. Honden die na behandeling opnieuw getest worden, kunnen negatief zijn. Sommige blijven de tablettenkuur gedurende hun hele leven gebruiken zonder nadelige gevolgen. Ze blijven echter wel drager van de ziekte. Het is tevens verstandig om het bloed om de 3 -6 maanden te laten controleren

Is Leishmania te voorkomen?

Preventie van Leishmaniose is gebaseerd op het voorkomen van de beten van de zandvlieg;

  • Gaat u met de hond op vakantie rond de Middellandse zee, doe hem dan de Scalibor® tekenband om, deze biedt voor 95% bescherming tegen zandvliegjes
  • De vliegjes zijn rond zonsop- en ondergang het meest actief. Houd uw hond dus ‘s avonds en ’s nachts zoveel mogelijk binnen en gebruik dubbel muskietengaas.
  • Hoe zuidelijker u reist hoe groter de kans op besmetting.
  • De zandvlieg is actiever in en bij waterrijke gebieden, ze hebben water nodig om te overleven.

Meer feiten over Leishmania

  • Leishmaniasis is – zover bekend – niet overdraagbaar op mensen.
  • Personen met een verlaagd immuunsysteem – zoals HIV patiënten – hebben wel een verhoogd risico om zelf Leishmaniasis te ontwikkelen als ze gestoken zijn door een zandvlieg in de risicogebieden.
  • Onderzoek heeft aangetoond dat vlooien en teken de ziekte niet over kunnen brengen. In diverse landen in Europa zijn honden met Leishmaniasis die met andere honden samenleven, waarbij géén van de andere honden de ziekte heeft ontwikkeld.
  • Als een hond in een stabiele, rustige omgeving verblijft en zich prettig voelt, zodat het afweersysteem goed kan functioneren, gaat het in de meeste gevallen met behulp van de medicatie Allopurinol® erg goed.
  • Na een gecombineerde behandeling duurt het veel langer voordat de ziekte terugkomt en is het zelfs mogelijk dat de ziekte niet meer terugkomt.
  • Het is vrijwel onmogelijk om de parasiet volledig weg te krijgen, na behandeling zullen veruit de meeste honden drager blijven.
  • Bij een juiste behandeling en tijdige onderkenning van de symptomen kan een hond met Leishmaniose goed gezond oud worden.
  • Leishmaniose hoeft niet te betekenen dat je hond hieraan overlijdt of zelfs maar zichtbaar ziek hoeft te zijn.
  • Er zijn honden die aan Leishmaniose overlijden, maar veelal gaat het dan om honden waarbij de behandeling laat is ingezet of om honden met daarbij bijvoorbeeld een Ehrlichia besmetting.
  • De ziekte is en blijft wel een sluipmoordenaar. Het is een ziekte die in de gaten moet worden gehouden met regelmatige testen. Zowel op de parasiet als de functies van de organen. Zeer belangrijk is en blijft een vroegtijdige diagnose.
  • Stress verlaagt de weerstand van de hond waardoor de Leishmania wakker kan worden. Probeer dit te voorkomen, geef de hond een stabiele, rustige omgeving.
  • Het gebruik van cortisonen (zoals prednison) vermindert de natuurlijke weerstand van de hond waardoor de ziekte kan terug keren. Probeer daarom het gebruik te voorkomen. Gebruik het alleen kortdurend of als het echt niet anders kan.
  • Narcose kan de weerstand eveneens ernstig verlagen. Laat dat alleen doen als de hond weer stabiel is of als het echt niet anders kan.
  • Onthoud, hoe zuidelijker u reist hoe groter de kans is op besmetting. Ook is de vlieg actiever bij waterrijke gebieden. De zandvlieg heeft water nodig om te overleven.

Hartworm bij de hond(Filaria)

Wat zijn hartwormen?

Hartwormen zijn de meest levensbedreigende hondenwormen, omdat ze zich in het hart en de longslagaderen van de hond vestigen waar zij een tekortschieten van de hartfunctie en uiteindelijk de dood veroorzaken.Volwassen wormen zijn 10 tot 30 cm lang en hebben een diameter van ongeveer 1 mm.

In welk gebied loopt mijn hond risico?

In Noord-Amerika komt hartworm wijsverspreid voor en is het al langer een groot probleem. In Europa is dit een sterk naar het noorden oprukkende aandoening. Gaat u ten zuiden van de lijn Parijs – Milaan op vakantie, dan doet u er goed aan preventieve maatregelen te nemen. De komende jaren is de verwachting dat deze lijn naar boven wordt bijgesteld.

Hoe vindt de besmetting plaats?

Hartwormen worden overgedragen door muskieten. Wanneer een besmette muskiet een hond bijt, geeft hij de larven van de worm door die vervolgens door het lichaam migreren totdat ze in circa 3-4 maanden tijd hun uiteindelijke bestemming hebben bereikt (hart en longslagaderen); daar groeien ze binnen nog eens 3 maanden uit tot volwassen wormen (macrofilariae) en beginnen larven te produceren (microfilariae) die ongeveer 2 jaar kunnen overleven in de bloedsomloop.

Wanneer een muskiet een besmette hond bijt, pikt hij deze larven op en kan de besmetting zo doorgeven aan andere honden.

Wat gebeurt er met een hond met hartworm?

Na verloop van tijd veroorzaakt de aanwezigheid van volwassen wormen in het hart en de longslagaderen een ontsteking en een verdikking van de wand van de aderen die leidt tot een verhoging van de bloeddruk en een grotere inspanning van het hart om het bloed door deze aderen te pompen. Als gevolg kan de hartfunctie van de hond tekort gaan schieten, wat uiteindelijk tot de dood kan leiden. De hond vertoont doorgaans pas klinische symptomen wanneer de ziekte in een zeer ernstig stadium is gekomen (meestal 3 tot 5 jaar na besmetting). De eerste tekenen bestaan uit af en toe hoesten en vermoeidheid; later wordt de hoest chronisch en gaat gepaard met een moeizame ademhaling – vooral tijdens en na lichaamsbeweging –, een lichte bloedarmoede en lusteloosheid. In vergevorderde gevallen kan de hond zelfs al na een lichte lichamelijke inspanning instorten. De meeste honden ontwikkelen uiteindelijk een congestief tekortschieten van de hartfunctie.

Hoe wordt hartworm behandeld?

De behandeling van een hartwormbesmetting is een lang en riskant proces. Zowel stervende hartwormen als hun larven kunnen leiden tot shock en embolie. Tijdens de behandeling moeten honden streng gecontroleerd worden op bijwerkingen en moet hun activiteit gedurende een paar weken beperkt worden. Bovendien – in vergevorderde gevallen – herstelt hun gezondheid zich niet; zelfs niet na een doeltreffende behandeling.

Om al deze redenen zal het nu duidelijk zijn waarom preventie belangrijker is dan genezen.

Hartwormpreventie

In tegenstelling tot de behandeling is de preventie van hartworm veilig, gemakkelijk en doeltreffend. Voordat er met een preventieve behandeling wordt gestart, moeten honden worden getest op een hartwormbesmetting; besmette honden moeten worden behandeld tegen volwassen wormen en microfilariae, voordat er wordt begonnen met een preventieprogramma. Preventieve middelen worden doorgaans maandelijks toegediend, te beginnen binnen één maand na aanvang van het muskietenseizoen (of de blootstelling aan een mogelijke besmetting, bijvoorbeeld wanneer je naar landen met hartworm reist) tot één maand na het eind van de blootstelling.

Sommige preventieve middelen werken ook tegen alle andere veel voorkomende hondenwormen en zorgen zo voor een volledige bescherming van je huisdier.

BABESIA BIJ DE HOND

Babesia canis is een parasiet (Piroplasmose parasiet) die door teken wordt overgebracht en de rode bloedcellen van de hond infecteert. De teek is een zogenaamde tussengastheer. De Dermacentor teek die Babesia overbrengt kwam tot voor kort niet in Nederland voor, nu echter wel (zie het stukje over teken op de website). De teek heeft een voorkeur voor warme gebieden en grote risicogebieden zijn dan ook het Zuid-Westen van Frankrijk en de streek rond de Loire, Spanje, Italië en andere landen rond de Middellandse Zee (dus ook Noord Afrika). Toerisme en meeliften van de gevaarlijke Dermacentor teken met honden uit Nederland, die terugkeren van vakantie, de verzachting van ons klimaat en de CV in de meeste huizen is er ongetwijfeld allemaal debet aan dat wij op het moment moeten waarschuwen voor Babesia in Nederland.

Babesiose
De incubatietijd (tijd tussen infecteren en ziek worden) ligt tussen de 10 dagen en 3 weken. De parasiet dringt de rode bloedcellen binnen en deze worden daardoor kapot gemaakt, de hond ontwikkelt daardoor een ernstige bloedarmoede. Er zijn meerdere vormen van Babesiose bij de hond. In ieder geval is er bijna altijd een temperatuursverhoging, bleke slijmvliezen en bruin verkleurde urine.

De parasiet kan in een bloeduitstrijkje in de rode bloedcellen worden aangetoond of met een serologische test (bloedtest) De hond kan dan behandeld worden met imidocarb (Carbesia®), dit moet natuurlijk zo snel mogelijk gebeuren. Indien er niet tijdig wordt behandeld, of als er lever-, nier- of darmschade optreedt, kan deze ziekte fataal aflopen.

Deze ziekte willen we natuurlijk voorkomen! Doe uw hond dus een tekenband om (Scalibor® Protectorband), zeker als de hond mee gaat naar het buitenland, maar inmiddels dus ook in Nederland (zeker in de risicogebieden). Verder helpt een behandeling met de Frontline® spray in ieder geval 4 weken tegen tekenbeten. Een combinatie van Frontline® spray en Scalibor® tekenband is ook een goede mogelijkheid. Ook is het belangrijk een tekenpincet mee te nemen; zodra u een teek ziet kunt u die meteen (zonder de teek vooraf te verdoven) verwijderen. Bij de meeste teken zullen de parasieten pas na 24 uur in de bloedbaan van de hond worden gebracht, controleer uw dier dus elke dag zorgvuldig. Een enting tegen Babesiose is Pirodog®. Er is veel te zeggen over Pirodog®, maar het komt er op neer dat Pirodog® uw dier geen afdoende bescherming tegen Babesiose kan garanderen. Het is daarnaast een enting die zeer kostbaar is en die ook niet geheel zonder risico’s gegeven kan worden. Verder mag het niet tegelijkertijd met andere vaccinaties gegeven worden. Het belangrijkste blijft: tekenpreventie!!

EHRLICHIA

Ehrlichia is een bacterie die door teken kan worden overgedragen. De belangrijkste bij de hond is Ehrlichia canis en die wordt overgedragen door de Rhipicephalus sanguineus-teken.

Ehrlichiose_2
Er is een incubatietijd van vijf tot twintig dagen na besmetting. Er zijn verschillende ziekteverschijnselen: koorts, niet eten, benauwdheid, vochtophopingen, braken, vergrote lymfeklieren en bloedingsneigingen. De meeste dieren overleven deze eerste fase. Daarna kan het overgaan in een chronische fase. Bij jonge dieren en bepaalde rassen (Duitse Herder) kan de ziekte ernstiger verlopen.

De infectie kan op verschillende manieren worden aangetoond, maar is soms lastig. De behandeling van Ehrlichia bestaat uit antibiotica (doxycycline gedurende minimaal drie weken). Eventueel, bij een auto-immuunreactie, kan er Prednisolon bij gegeven worden.

Bij de kat lijkt een soortgelijk ziektebeeld voor te komen, maar er zijn nog geen Ehrlichia soorten gevonden.