Aangeleerde hulpeloosheid

Er worden soms termen gebruikt waarbij je geen idee hebt wat je je voor moet stellen en dat snap ik. Toch zijn er dingen in het gedrag van honden die niet verklaarbaar zijn als je niet weet wat bepaalde termen inhouden. Één van die termen is aangeleerde hulpeloosheid. Pas als je een hond hebt met het probleem van aangeleerde hulpeloosheid en je weet wat aangeleerde hulpeloosheid is dan kun je heel veel gedrag verklaren  en kun je er ook op een andere manier mee aan de slag.

Een hond zonder aangeleerde hulpeloosheid

Als je een goed gesocialiseerde hond hebt die op een normale manier is getraind en die is beloond voor goed gedrag die zal van dit verschijnsel geen last hebben.
Deze hond zal als hij iets wil zijn hele repertoire laten zien om maar te krijgen wat hij wil. En als je iets nieuws aan het oefenen bent zal hij alle mogelijk moeite doen om je te kunnen volgen om zijn beloning te verdienen. Deze honden hebben geleerd dat ze voor een deel verantwoordelijk zijn om iets lekkers te krijgen, of om te krijgen wat ze willen door bepaald gedrag te laten zien.

Aangeleerde hulpeloosheid

Deze honden hebben geleerd dat alles wat ze uit zichzelf doen altijd of gecorrigeerd wordt, of genegeerd wordt. Ze hebben dus geleerd dat gedrag wat ze uit zichzelf laten zien nooit beloond wordt en ze zullen daardoor ook het laten zien van gedrag achterwege laten.

Er is heel veel onderzoek gedaan naar aangeleerde hulpeloosheid. Inmiddels is men er achter dat het niet alleen te maken heeft met gedrag maar ook met hersenactiviteit. Ik kan hier een heel verhaal gaan schrijven over hoe het werkt in de hersenen maar ik denk niet dat iemand die een hond heeft met aangeleerde hulpeloosheid daarop zit te wachten.

Als je een hond met aangeleerde hulpeloosheid hebt kan het lijken dat de hond niets leert. De hond wil heel graag zijn beloning en vindt dat ook geweldig maar zal geen poging ondernemen om hem zelf te “verdienen”. Als je traint met een hond met aangeleerde hulpeloosheid lijkt het net of de hond “te dom” is om te begrijpen wat je van hem wil. Hij zal passief voor je blijven staan, ondanks dat je hem naar jouw gevoel duidelijk aangeeft wat je van hem wil. De hond heeft echter geleerd dat het niet uitmaakt wat hij doet, dat hij toch niet krijgt wat hij wil. Hij zal dus ook geen moeite meer doen om iets te krijgen of te proberen te krijgen.

Hoe kan het ontstaan

Er zijn verschillende oorzaken waardoor aangeleerde hulpeloosheid kan ontstaan.

  • Te vroeg bij de moeder en de nestgenoten zoals broertjes en zusjes weggehaald zijn, en daarna veelal opgesloten hebben gezeten in eenzame opsluiting. Dit leidt er toe dat een hond keer op keer geen controle kan hebben over zijn omgeving en dat hij zich heeft “aangepast” of eigenlijk dat hij zich heeft neergelegd bij hetgeen hem overkomt. Er is naar zijn inzicht in zicht op verbetering, wat hij ook heeft gedaan of heeft geprobeerd.
  • Lange tijd in eenzame opsluiting of in een te kleine ruimte opgesloten hebben gezeten kan ook leiden tot aangeleerde hulpeloosheid
  • Te veel, te harde of onterechte correcties. Het geen rekening houden met de kalmeringssignalen die de hond afgeeft of een veel te harde of overmatige training die de hond niet kan volgen.
  • Enorme angst en onzekerheid is een vorm van aangeleerde hulpeloosheid, de hond heeft bij ieder stukje nieuwschierigheid de kous op zijn kop gehad of is weggehouden bij alles wat hij wilde onderzoeken. Het kan ook zijn dat hij nooit iets heeft gehad om te onderzoeken en dat hij daardoor angst heeft voor alles wat nieuw is en er vanuit gaat dat het met passief gedrag (gedrag wat hij kent) wel weg zal gaan.

Wat gebeurt er bij de hond

Als de hond te vroeg bij de moeder en nestgenoten is weggehaald en daarna is opgesloten in een kooi of te veel heen en weer is gehaald zoals bijvoorbeeld bij veel broodfokkers het geval is, kan de hond het idee hebben alle controle verloren te hebben, en daardoor kan hij heel passief worden in zijn reacties maar ook in zijn leervermogen.

Een hond die lange tijd opgesloten heeft gezeten in een bench of een kooi kan verschillende kanten op gaan. Sommige honden worden gek en agressief en vertonen bijvoorbeeld kooigedrag (heen en weer lopen in een kooi als ze die mogelijkheid hebben), andere honden leggen zich neer bij de situatie en zullen geen moeite meer doen. En dan doen ze eigenlijk nergens meer moeite voor omdat het naar hun idee toch geen zin heeft.

Dan de honden die te hard of veel onterechte correcties hebben gehad of waar geen rekening is gehouden met de kalmeringssignalen, die hebben geleerd dat ze een vervelende situatie niet kunnen stoppen, wat ze ook doen. Ook daarbij kan het weer twee kanten op gaan. Een hond kan enorm agressief worden in dergelijke situaties, of de hond laat alles gedwee over zich heen komen en gedraagt zich continu onderdanig.

Altijd onderdanig en lief

Een hond die zich altijd onderdanig en lief gedraagt daarbij kan het zijn dat hij niet uit zichzelf zo is maar dat hij zo is geworden door zijn opvoeding. Een hond is een hond met hondenstreken. Mensen die niets met hun hond willen doen en waarbij een hond (een jonge gezonde hond) altijd alleen maar gedwee met ze meeloopt en nooit initiatief vertoond zijn dus over het algemeen geen gezonde honden maar honden met een stoornis en hoogstwaarschijnlijk de stoornis aangeleerde hulpeloosheid.

Uitzonderingen

Er zijn natuurlijk uitzonderingen. Er zijn honden die op straat en in het dagelijkse leven netjes en gedwee meelopen omdat ze dat zo geleerd is maar die bijvoorbeeld in de sport of in het werk “los” gaan.

Training

Honden met aangeleerde hulpeloosheid kun je zeker wel wat leren. Je moet het alleen rustig aan opbouwen. Je mag geen verwachtingen hebben en zeker in het begin niet. Als je met je hond traint moet iedere actie die hij uit zichzelf laat zien (met uitzondering van bijten en ongewenst gedrag natuurlijk) beloond worden. Het wil niet zeggen dat een hond met aangeleerde hulpeloosheid altijd passief reageert. Hij kan best enthousiast spelen met andere honden of bijvoorbeeld dingen van tafel stelen waar hij bij kan, dit geeft namelijk onmiddellijk succes. Het is dus niet zo dat  een dergelijke hond alleen maar in een hoekje ligt en verder helemaal niets onderneemt. Je merkt het bij veel honden met name in het leervermogen en op het moment dat jij de controle hebt over iets wat hij graag zou willen hebben. Daarbij hebben ze geleerd dat dat toch niet lukt dus doen ze daar geen moeite meer voor.

Gradaties

Je hebt zoals iedere aandoening, ook dit in bepaalde gradaties. Een angstige bange hond die veel in het donker opgesloten heeft gezeten zonder soortgenoten zal vele malen passiever zijn, dan een hond die met soortgenoten opgesloten heeft gezeten en nog enigszins sociaal gedrag heeft ontwikkeld. Bij iedere hond die deze aandoening in meer of mindere mate heeft merk je dit het beste in de training.

 

Please follow and like us:
error

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *