Zelfbelonend gedrag

Kort gezegd is zelfbelonend gedrag, elk gedrag wat de hond zichzelf heeft aangeleerd en daarmee succes heeft behaald.

Intrappen van een open deur

Dat klinkt als het intrappen van een open deur en dat is het eigenlijk ook. Het heet niet voor niets ZELF BELONEND gedrag. Als je daarbij ook op de hoogte bent van het feit dat een hond nooit iets doet zonder er zelf beter van te worden, dan hoef je alleen 1 en 1 bij elkaar op te tellen.

Frustratie

Veel zelfbelonend gedrag van honden levert frustratie op bij de eigenaren. Je hoort daarbij heel vaak dat ze willen dat hun hond dat afleert. Maar je kunt een levend wezen niets afleren wat ze ooit geleerd hebben, je kunt er uitsluitend ander gedrag voor in de plaats zetten (lees het artikel over je kunt een hond niets afleren). Vaak worden de eigenaren boos op de hond omdat hij HET weer heeft gedaan. Doordat de baas boos wordt gaat de hond kalmeringssignalen afgeven en gedraagt zich “schuldig” waarmee het voor de baas duidelijk is “dat de hond heel goed weet dat hij fout is” Ook dat is niet waar (lees het artikel over de hond weet dat hij fout is).

Hoe begint het

Vaak begint het voor de hond met een toevalstreffer en deze toevalstreffer komt uit verveling, uit onzekerheid en kan nog talloze oorzaken hebben. Ik noem een aantal vormen van zelfbelonend gedrag:

  • Eten van tafel stelen
  • Prullenbak omkeren
  • Eten van straat
  • Blaffen bij het raam of bij het hek
  • Uitvallen naar andere honden, fietsers of auto’s

Bij het eten van tafel, stond de tafel onbeheerd of heeft de hond de kans gehad om tijdens het eten iets van tafel te pikken doordat hij iets had geroken.
Prullenbak omkeren gebeurt vaak uit verveling maar soms zit er ook een restje eten in wat lekker ruikt en waardoor hij in de prullenbak duikt
Op straat komt hij tijdens zijn snuffelronde iets lekkers tegen
Hij schrikt van iets of iemand die langsloopt bij het raam of bij het hek en hij begint te blaffen en deze persoon of dit iets gaat weg
Op straat is hij angstig van andere honden, van auto’s of van fietsers. Zijn eerste reactie is blaffen en de andere hond, auto of fietser gaat weg.

Dit is maar een kleine greep uit het assortiment van zelfbelonend gedrag wat start met een toevalstreffer.

Het vervolg

Daarvoor moeten we iets verder in de theorie van de hond duiken over hoe een hond leert.
Een hond leert volgens twee principes:
De klassieke conditionering en de operante conditionering (lees het artikel over hoe een hond leert)

In het geval van het zelfbelonend gedrag hebben we te maken met operante conditionering. De hond vertoond bepaald gedrag en krijgt daarvoor een beloning. Een beloning kan heel divers zijn voor een hond. Er zijn tal van beloningen waarbij we er niet eens vanuit gaan dat de hond dit als een beloning ziet. Maar de hond doet dus iets en wordt daar in zijn beleving voor beloond.

Bijvoorbeeld bij de tafel:
De tafel staat onbeheerd en hij ruikt iets. Hij besluit op tafel te kijken en ziet daar een biefstuk liggen. Snel grist hij de biefstuk weg en eet die op. Vervolgens gaat hij terug naar tafel en ziet daar nog een biefstuk liggen, voor de tweede keer bingo.
Jammer hoor, nu komt het baasje binnen. Die is natuurlijk razend dat zijn biefstukken zijn opgegeten. Maar de beloning van de biefstuk weegt zwaarder dan de straf die hij krijgt van de baas.
Iedere keer als hij langs de tafel loopt zal hij nu op tafel kijken of er iets ligt. En als er regelmatig iets blijft liggen op tafel zal hij regelmatig succes hebben en zal het gedrag toenemen in plaats van afnemen. Hij scharrelt zijn beloningen zelf bij elkaar.

Vrijwel hetzelfde gebeurt bij het omver gooien van de vuilnisbak. Ook daar zitten vaak nog restjes eten in. Als de hond dat eenmaal doorheeft zal er nooit geen vuilnisbak meer veilig zijn voor hem.
Evenzo is het met het eten op straat. Als hij eenmaal ergens ooit iets gevonden heeft zal hij in die omgeving altijd op zoek gaan, maar die omgeving gaat zich uitbreiden, want als het hier in het gras lag, dan kan het zomaar zijn dat een kilometer verder ook iets in het gras ligt en hij zal bewust op zoek gaan. Als je in een buurt woont met veel kleine kinderen die nog wel eens wat laten liggen of een strand of bos waar mensen dingen laten liggen dan is het succes gigantisch en zal het gedrag steeds meer toenemen.

Wat is dan de beloning bij blaffen en uitvallen?

Bij iedere actie die de hond doet moet je je afvragen wat zijn doel is. Het doel bij veel uitvallende honden is dat de afstand vergroot wordt tussen hem en de tegemoet komende hond en het heeft vaak de voorkeur van de hond dat de andere hond weggaat.
En dat gebeurt ook. Want de tegemoet komende hond loopt met zijn baasje door. Hij heeft dus voor zijn gevoel de hond weggejaagd en dat is dus zijn beloning.

Blaffen bij het hek of het raam heeft min of meer hetzelfde effect. Hij blaft bij het hek en het raam om aan te geven dat dit zijn huis is en dat “indringers” moeten maken dat ze wegkomen. Ook hier lopen de mensen en eventueel andere honden altijd alleen maar voorbij. Maar in de beleving van de hond heeft hij ze weggejaagd en heeft hij dus succes gehad met zijn actie.

Omzetten van gedrag

Het zelfbelonend gedrag is verreweg het moeilijkste gedrag om om te zetten in gewenst gedrag. Straf helpt totaal niet omdat de beloning zwaarder weegt dan de straf die volgt. De enige manier om zelfbelonend gedrag om te zetten in gewenst gedrag is voorkomen dat hij het zelfbelonend gedrag kan uitvoeren en zorgen dat er iets anders is wat hij moet doen in de plaats van het zelfbelonende gedrag. En het gedrag wat je ervoor in de plaats wil gaan zetten zal dusdanig beloond moeten worden dat hij liever die beloning heeft dan de beloning die hij haalt uit het eerdere gedrag.

Alles kan

Maar waar een wil is, is een weg en je kunt ieder gedrag trainen dus ook het omzetten van zelfbelonend gedrag kun je trainen. Het kost je alleen heel veel tijd en je moet ervoor zorgen dat hij het zelfbelonend gedrag NOOIT meer uit kan voeren. Alleen dat dooft het gedrag uit. (zie artikel extinction burst)

Heb je hulp nodig bij het omzetten van zelfbelonend gedrag kijk dan op deze pagina

Over Jolanda

Jolanda is hondentrainster met een eigen visie op het trainen van honden, voor mensen die van hun hond een maatje voor het leven willen maken en die op een positieve manier met hun hond in het leven willen staan.

Jolanda heeft wat betreft opleiding niets met honden gedaan, maar is officieel horecamanager. Omdat die niet werkte samen met het hebben van een gezin is ze begonnen met een hondenopvang waarin vele moeilijke honden zijn opgevangen en weer opnieuw zijn getraind zodat ze terug konden de maatschappij in. Lees meer

Niets uit dit bericht mag gekopieerd worden. Het mag uiteraard gedeeld worden op social media of elders maar dan alleen als complete link. @copyright pannehoeve

Please follow and like us:
error

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *